Transformatie Schietbaan

In 2020 kregen we de uitnodiging om nieuw leven te blazen in een vergeten hoek van het Marineterrein, gelegen in het hart van Amsterdam. Centraal staat hier een Schietbaan, een langwerpige bunker zonder ramen. Het bouwwerk heeft diverse pogingen tot herbestemming ondergaan, maar is de afgelopen jaren vooral het canvas geworden van een voortdurende graffitistrijd. Aan ons de uitdaging om hier te ontdekken, ontwerpen en bouwen.

Locatie
Marineterrein Amsterdam
Opdrachtgever
Bureau Marineterrein
Fasen
Ontdekken - ontwerpen - bouwen
Diensten
Locatieconcept - schetsontwerp - definitief ontwerp - productontwikkeling - realisatie van ontwerp

Tijdens de ontdekfase hebben freerunster Wendy Ruijfrok, skater Robin Hayford en hardloper Nias Buisman de locatie sportief bezocht. Ontwerpers Laurens en Sebastiaan hebben hun bewegingen geanalyseerd en meegenomen in het ontwerpen.

De grove schets voor de Kop van het Marineterrein vormt een samenvatting van de gesprekken die we met de lokale bedrijven, passanten en buurtbewoners op het Marineterrein hebben gevoerd.

Onze eerste gerealiseerde actie is de aanplant van de seizoensgevel, ontworpen in samenwerking met hovenier Hanneke Marseille. Achter een pergolaconstructie zijn vier lagen klimplanten geplant, die straks in elk seizoen de gevel in bloei zullen zetten.”

Als tweede stap hebben we het plein aan de kop opnieuw ingericht, met onder andere een theatertrap waar je tussen de fluweelbomen van de locatie kunt genieten. Alle tegels zijn hergebruikt.

Voor het opstellen van de ontwikkelstrategie hebben we input verzameld van lokale bedrijven, voorbijgangers en buurtbewoners met betrekking tot gewenste functies voor de locatie. Hieruit kwam naar voren dat er een diversiteit aan functies gewenst is op deze plek. Dit heeft geleid tot een schetsontwerp waarin de functies naadloos zijn geïntegreerd in een sculpturaal wandelpad dat zich uitstrekt vanaf het plein over de voormalige schietbaan.

Omdat veel op het Marineterrein tijdelijk is, zijn circulaire oplossingen belangrijk. In lijn met deze ambitie is het wandelpad over de Schietbaan ontworpen en uitgevoerd als een radicale oefening in circulair bouwen. Drie van de meest gangbare bouwmaterialen – staal, hout en beton – werden allemaal hergebruikt.

De houten spanten van de brug zijn volledig gemaakt van gerecycled hout afkomstig van de renovatie van damwanden in een Friese haven. Na uitgebreide tests op de kwaliteit van het hout verkregen we de goedkeuring om dit bouwmateriaal te gebruiken. Zelfs na het zagen behoudt het hout zijn prachtige uiterlijk en vertelt het een verhaal van jarenlange blootstelling aan water.

Om de loopbrug te ondersteunen, hebben we de Schietbaan verlengd met een draagconstructie die is vervaardigd uit het staal van een gedemonteerde koeienstal. Het staal is zorgvuldig ‘geoogst’, op maat gesneden, gezandstraald en opnieuw geverfd.

De fundering werd gemaakt met 80% circulair cement en mortel. Bijzonder is ook dat de fundering bovengronds is geplaatst om de wortels van de omringende esdoorns en essen niet te blokkeren of te breken. Tegelijkertijd dienen de prefab cementblokken als banken voor het terras en als buitenwerkplekken onder het wandelpad.

De Schietbaan staat nu steeds meer op een plek in beweging. Zo geeft de trap niet alleen toegang tot het dak van de Schietbaan, maar is ook meteen een tribune. In de kopse kant van de Schietbaan is een ruimte gebouwd voor een bakker waar je dagelijks een brood en/of kopje koffie kunt kopen. En het verlengde daarvan is een ruimte geschikt gemaakt voor kunst- en cultuuractiviteiten.

Nu de locatie op verschillende manieren benut kan worden, komen er vanzelfsprekend meer ideeën en wensen voor de toekomst. We zullen deze verzamelen in een ‘menukaart van wensen’, en met de opbrengsten uit diverse evenementen sparen voor verdere ontwikkelingen van de plek.

2020-2024
Credits:

Ontwerp & procesbegeleiding: New Grounds, Walden Studio
Programma: New Grounds
Technische uitwerking: Walden Studio
Constructeur hout: Summum Engineering
Constructeur staal: B&V Raadgevend Ingenieurs
Aannemer hout: Oostveen Tuinen en Houwer Bouwt
Aannemer staal & beton: Vlaar Groep BV
Productie hergebruikt staal: ZTE Metaalbedrijf BV
Hovenier: Hanneke Marseille
Fotografie: Melchior Overdevest
Promovideo: Freshmen Media